İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) tarafından kurulmuştur. 3 Mart 1975 tarihinde kurulmuş bulunan TDV, senedindeki amaçlara uygun olarak, ülkemizin eğitim-öğretim ve bilim alanındaki gelişimine katkıda bulunacak önemli faaliyet ve projelere imza atmıştır. 2008-2009 öğretim yılı itibarıyla ortaöğretim ve yükseköğretim (lisans ve lisansüstü) aşamalarındaki toplam 111.010 öğrenciye burs veren, ülkemizin farklı şehirlerinde 10 adet yükseköğrenim öğrenci yurdunu gençlerimizin hizmetine sunan, eğitim-öğretim desteğini başta Orta Asya, Kafkasya ve Balkanlar olmak üzere dost ve akraba topluluklara da ulaştıran TDV’in bilimsel faaliyetler alanında destek verdiği en önemli proje İslâm Araştırmaları Merkezi'dir (İSAM).

İSAM Tecrübesi

TDV tarafından 1988’de kurulan İSAM, ülkemizde İslâm dini ve medeniyeti ile Türk tarihi, kültürü ve edebiyatı başta olmak üzere sosyal bilimlerin çeşitli alanlarında uluslararası standartlarda faaliyet gösteren en büyük ve en tanınmış araştırma merkezidir.

İSAM’ın bilimsel çalışmaları üç ana başlık altında toplanmaktadır:

a) Bilimsel Araştırma ve Akademisyen Yetiştirme

b) Ansiklopedi Projeleri

c) Kütüphane ve Dokümantasyon

 

1. Bilimsel Araştırma ve Akademisyen Yetiştirme

Temel hedeflerinden biri uluslararası düzeyde donanıma sahip bilim adamları yetiştirmek ve dünya standartlarında bilimsel araştırmalar yapmak olan İSAM bu amaca yönelik olarak çeşitli faaliyetlerde bulunmaktadır.

Akademisyen Yetiştirme Programı

İSAM, ilgi alanları çerçevesinde Türkiye’nin entelektüel birikimini geliştirmek ve akademik yaşamına esaslı katkılarda bulunmak amacıyla, lisansüstü öğrencilerini destekleyerek, Türk bilim dünyasının seçkin akademisyenler kazanmasına yardımcı olmuştur. Bu hedefe yönelik olarak Türkiye’den 135 öğrenciye lisansüstü burs vermiştir. Bunlardan 30’u yüksek lisans, doktora ve doktora sonrası çalışmalar için ABD, İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya gibi ülkelerin seçkin üniversitelerine gönderilmiştir.

İSAM tarafından desteklenen öğrencilerin doktoralarını tamamlayanlarından bazıları merkezin kendi projelerinde çalışmak üzere tam zamanlı olarak istihdam edilmekte, bir kısmı da yurt içi ve yurt dışındaki farklı üniversitelerde bilimsel çalışmalarını sürdürmektedirler.

Bilimsel Yayın Faaliyetleri

İSAM, ilgi alanında Türkiye’deki akademik yayıncılığın önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. İSAM yayınları bilimsel araştırmalara getirdiği seviye ve standart açısından birçok ilke imza atmıştır. Ülkemizin yüksek öğretiminde üretilen çalışmaların gereği gibi değerlendirilmesi ve tanıtılması amacıyla başlattığı “Doktora Tezleri” dizisi, kendi bünyesindeki araştırma projelerinin ürünlerini kapsayan “Akademik Araştırmalar” dizisi, Türkiye’de gelişen edisyon kritik çalışmalarına uluslararası standartlar getiren “Tenkitli Metin Neşri” dizisi ve Türkiye kütüphane ve arşivlerinin Türk ve dünya bilim çevrelerince kullanılması için hazırladığı “Kataloglar” dizisi, İSAM’ın bu çerçevedeki başlıca kitap yayın faaliyetleri arasındadır.

Öte yandan İSAM tarafından yayımlanan İslâm Araştırmaları Dergisi, editörlük süreci ve içeriğiyle Türkiye’de İslâm medeniyeti ve ilimleri ile sosyal bilimler alanlarında uluslararası standartlarda bilimsel bir dergidir.

Bilimsel Toplantılar

İSAM, bilimsel araştırmalarda gösterdiği yüksek akademik seviyeyi bilimsel toplantı faaliyetlerinde de göstermiştir: Tarih ve felsefe başta olmak üzere sosyal ve dinî bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası sempozyumlar, ulusal ve uluslararası konferanslar, atölye çalışmaları, Emory University, Oslo University, Deutsches Orient Institut, Frankfurt Goethe Universitaet, Uppsala, Lund ve Stockholm üniversiteleriyle ortak faaliyetler İSAM’ın bilimsel toplantılarını oluşturmaktadır.

Misafir Araştırmacı Programı

Bu program hem yurt içi hem yurt dışında bir üniversitede araştırmacı/öğretim üyesi olanların akademik projelerine katkıda bulunmak amacıyla hazırlanmıştır. Söz konusu programa katılan araştırmacılar İSAM kampüsünde bir akademik dönem boyunca kütüphane ve dokümantasyon hizmetlerinden ücretsiz yararlanmakta, çalışmalarını İSAM’ın sağladığı akademik çevreyle paylaşmaktadır.

 

2. Ansiklopedi Projeleri

İSAM ansiklopedi projelerinin en büyüğü olan TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) sadece Türkiye’nin değil İslâm dünyasının da sahasındaki ilk telif eseri olup, bilim dünyasında çığır açmış bir çalışmadır. İlk cildi 1988’de yayımlanan DİA’ya yurt içi ve yurt dışından yaklaşık 1800 ilim adamı katkı sağlamaktadır. İSAM kampüsündeki 200’e yakın bilim adamı ve teknik personelin yoğun mesaisiyle altı ayda bir cildi yayımlanan DİA’nın hâlihazırda 38. cildi neşredilmiştir. DİA, muhtevası, yaklaşımı ve diliyle sadece ulusal çalışmalara standart getirmekle kalmamış, aynı zamanda ilgili uluslararası camiada son çeyrek asrın en yetkin projesi olmuştur. DİA’nın tamamlanmasını müteakiben başta İngilizce ve Arapça olmak üzere çeşitli dillere tercümesi planlanmaktadır.

İSAM bir yandan Türk kültür dünyasının ihtiyaçlarını diğer yandan uluslararası camianın taleplerini dikkate alarak yeni ansiklopedi projeleri hazırlamaktadır.

 

3. Kütüphane ve Dokümantasyon

İSAM Kütüphanesi Türk tarihi, kültürü ve edebiyatı başta olmak üzere İslâm kültür ve tarihi ile sosyal bilimlerin birçok alanında zengin bir kitap ve süreli yayın koleksiyonuna sahiptir. Ayrıca yurt içinden ve yurt dışından bazı özel koleksiyonları da bünyesine katmıştır. Kütüphanede 2010 yılı itibariyle yaklaşık 230.000 kitap, 3500 değişik dergiye ait yaklaşık 130.000 sayı bulunmaktadır. 2009 yılında kütüphaneden yurt içi ve yurt dışından yaklaşık 100.000’e yakın araştırmacı yararlanmıştır.

Yaklaşık 17.000 doküman dosyasının bulunduğu Dokümantasyon Bölümü, TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) madde yazarlarına kaynak sağlamak amacıyla kurulmuş olmakla birlikte muazzam bir bilgi hazinesi olan bu dosyalar günümüz itibariyle sosyal ve beşeri bilimlerde araştırma yapanların istifadesine de sunulmaktadır.
Türkiye ve İslâm dünyasıyla ilgili her çeşit matbu veya yazma eser barındıran kütüphane kataloglarını tek bir programla bilgisayar ortamına aktarma projesi devam etmektedir; 2009 yılı itibariyle İSAM Kütüphanesi de dâhil 119 kütüphanenin yaklaşık 1.000.000 kitaplık katalog kaydının dijital ortama aktarımı tamamlanmıştır.
22 yıllık tecrübesiyle İSAM, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi'nin kuruluşunda önemli bir paya sahiptir.